Fotograaf: Crista Castelijns

Er is grote behoefte aan nieuwe woningen in de gemeente Oirschot. Op 22 juni 2021 nam de gemeenteraad daarom het besluit om in het gebied De Kemmer woningen te gaan bouwen. Het is de bedoeling om de komende tien jaar circa 400 woningen te gaan bouwen. Het gaat om woningen in de huur- en koopsector, voor verschillende doelgroepen. 

De gemeente Oirschot heeft deelgenomen aan een landelijke prijsvraag om landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen en architecten uit te dagen met voorstellen te komen voor een stedenbouwkundige en landschappelijke visie voor het te ontwikkelen gebied De Kemmer. Ook is gevraagd om ontwerpen te maken voor biobased en natuurinclusieve woningbouw voor een gezonde woonomgeving. Het winnende team Nieuwe Oogst krijgt van de gemeente een vervolgopdracht voor het opstellen van een stedenbouwkundig en landschappelijk Masterplan voor het gebied.

De Kemmer

De ontwerpers van het winnende plan Nieuwe Oogst willen cultuur en natuur opnieuw in harmonie brengen.

Nieuwe Oogst winnaar prijsvraag

Op 6 oktober heeft wethouder Joep van de Ven van de gemeente Oirschot het resultaat van de prijsvraag ‘Een Nieuwe Bouwcultuur. Biobased en natuurinclusief bouwen in Oirschot’ bekendgemaakt op de Floriade in Almere. Het team onder leiding van stedenbouwkundige Dirk van Peijpe (De Urbanisten), architect Daan Bruggink (ORGA) en landschapsarchitect Sander Rombout (Copijn) werd door de jury als winnaar van de prijsvraag aangewezen. De gemeente Oirschot is van plan om aan dit team een vervolgopdracht te verstrekken voor het opstellen van een stedenbouwkundig en landschappelijk Masterplan voor de gebiedsontwikkeling De Kemmer.

Team Nieuwe Oogst: Dirk van Peijpe (De Urbanisten BV), Daan Bruggink (ORGA architect BV) en Sander Rombout (Copijn Tuin- en Landschapsarchitecten bv).

In samenwerking met: Martin-Paul Neys (Level of Detail Architecten), Onno Dirker (Atelier Veldwerk), Johan Snel (AM), Annelies van der Nagel (Beyond Now), Woud Jansen (Alba Concepts) en Daan Groot (Natuurverdubbelaars).

Winnend plan Nieuwe Oogst

Wij bouwen niet enkel biobased – wij zijn biobased!  99% van ons DNA is natuur. De mens gedijt het best als we onze band met de natuur herstellen en als we flora en fauna ruimhartig in onze leefomgeving toelaten. Het is vanuit deze overtuiging dat wij onze voorstellen voor de Kemmer presenteren. 
 
De gemeenschap is de voedingsbodem voor een biobased cultuur. Een biobased gemeenschap staat voor een bewuste manier van leven in harmonie met de natuur en met een positieve nalatenschap voor de aarde. Bewoners verbinden zich voor langere tijd aan de plek en dragen daar samen de zorg voor.  
 
Deze gemeenschappen zijn in ons voorstel verankert in het karakteristieke kamerlandschap - het oorspronkelijke landschapstype van de regio rondom 
Oirschot. Dit landschap kenmerkt zich door lange lijnen (lanen, water) en door velden die omzoomd zijn door houtwallen en heggen. Wij maken dit kamerlandschap productief voor de biobased bouwcultuur. Een deel van het bouwmateriaal voor de woningen wordt hier verbouwd en geoogst. We onderscheiden het drasland, de velden, bosland en de heide met elk een eigen oogst. 
 
De teelt van biobased (bouw)materiaal gebeurt met zorg voor de natuur en draagt bij aan een goede en gezonde bodem en aan een toename van de biodiversiteit. Vijf kleine vogels zijn hiervoor de indicator (specht, boomklever, boerenzwaluw, winterkoninkje, huismus). Zij staan voor een rijke flora en fauna en voor een aantrekkelijke leefomgeving voor mens én dier.  
 
Hart van de biobased gemeenschap is de herdgang, een typisch Brabantse nederzettingsvorm. De herdgangen bevinden zich in ons voorstel op kruispunten van landschappelijke structuren en wegen en zijn de  vanzelfsprekende centrale plekken in het gebied. Deze nieuwe herdgangen bieden ruimte aan ontmoeting en ontspanning.  
 
Rondom de herdgangen concentreren zich in de landschapskamers, kleine woongemeenschappen (ca. 30 wooneenheden) waarvan twee zich bevinden in het plangebied. Bewoners delen er voorzieningen zoals de buitenruimte van het erf, opslag in de schuur en een gastenverblijf. De auto heeft een plek in een gemeenschappelijke parkeerschuur op enige afstand. Prioriteit is er voor de voetganger en de fietser. Op de wegen is de auto te gast.  
 
De biobased woningen zijn geworteld in de Brabantse bouwcultuur. Wij onderscheiden archetypes als de boerderij, het langhuis, de barrier en de schuur. Zij lenen zich goed voor een biobased bouwwijze en maken in hun materialisering een visuele relatie met het productieve landschap waaruit geoogst is. Er wordt ondermeer gebruik gemaakt van hennepvezel, stro, riet en hout uit het gebied.  
 
Eén typologie is verder uitgewerkt. Het langhuis is geïnspireerd op de Oirschotse langgevelboerderij. Een lang zadeldak omhelst een hoofdgebouw en een lang schuurgedeelte. Het langhuis leent zich uitstekend om met meerdere en heel verschillende huishoudens samen te leven onder één dak.  
 
De langhuizen worden gebouwd in een prefab strobouwsysteem. Afhankelijk van de fundering kunnen we tot 95% biobased materialen toepassen. Het bouwsysteem is technisch en logistiek volwassen en efficiënt in bouwkosten, snel in bouwtijd en constant in prestaties en kwaliteit. Dat maakt de biobased bouwcultuur bereikbaar voor een brede doelgroep die open staat voor een duurzame bewoning van het landschap van de Kemmer. 

Klik op bovenstaande afbeelding voor een grotere sfeerimpressie  en bekijk het uitgebreide plan

Het belang van biobased en natuurinclusief bouwen

De prijsvraag maakt deel uit van het programma Een Nieuwe Bouwcultuur(externe link)(externe link) van het College van Rijksadviseurs, dat staat voor een grote bouwopgave én een grote verduurzamingsoperatie in Nederland. Het programma richt zich op innovatie in de gebouwde omgeving, zowel in klimaateisen als in woonwensen.
Met de prijsvraag vroeg de gemeente Oirschot landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen en architecten om voorstellen voor een stedenbouwkundige en landschap­pelijke visie voor De Kemmer. Ook is gevraagd om ontwerpen voor biobased en natuurinclusieve woningbouw voor een gezonde woonomgeving.

Vervolgproces

Wanneer

Wat

Oktober 2022 – derde kwartaal 2023

Uitwerken gebiedsvisie en grondexploitatie

  • Rekenen en tekenen
  • Participatief
  • Inspraak

Medio 2023 – medio 2025

Omgevingsplan en uitwerking deelgebied(en)

Selectie gebiedspartner(s)

Civieltechnische voorbereiding

Medio 2025 t/m 2032

Realisatie (op basis van circa 50-70 woningen per jaar)