Terugblik dodenherdenking 2026

“Ons dorp kent veel plezierige plekken. Plekken van schoonheid, van historie en van genoegen. Plekken om van te genieten.

Vandaag zijn we op een plek van verstilling. Een plek die uitnodigt om naar binnen te keren. Hier in de Kapel van de Heilige Eik houden we een waardevolle traditie in ere: we staan stil bij de slachtoffers die tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen. Ook herdenken we de degenen die na de Tweede Wereldoorlog zijn gevallen in oorlogssituaties en tijdens vredesmissies.

Ieder jaar koesteren we op deze bijzondere plek de herinnering aan de dierbaren die ons zijn ontvallen. Hier spreken we ons verlangen naar vrede uit. Ieder jaar vertellen we het verhaal van één van de slachtoffers die tijdens de oorlog in de gemeente Oirschot zijn gevallen en wier namen in een glas-in-loodraam in deze kapel zijn vereeuwigd. 

Dit jaar herdenken we het lot van Liza van Beers.

Vanaf het moment dat de Amerikaanse parachutisten op 17 september 1944 landden op de hei tussen Best en Son is het onrustig in de regio.  Met operatie Market Garden hopen de geallieerden versneld een einde aan de oorlog te maken.  Het doel is om via Eindhoven snel door te stoten naar Arnhem, daar over de Rijn te trekken en vervolgens door te stoten naar Berlijn. Ondertussen vallen de Duitsers de corridor richting Arnhem van beide kanten aan: vanuit de kant van Helmond en vanuit de richting Tilburg. Duitse troepen trekken vanuit Zeeland naar Oost-Brabant en raken in Oostelbeers slaags met de geallieerden.

Normaal begint een zondag met het gelui van kerkklokken. Maar zondag 24 september 1944 is geen normale zondag.  De dag begint met het gebulder van tanks en het geratel van machinegeweren. 

Al om zes uur opent een Engelse tank vanaf de hoek Neereindseweg-Andreasstraat het vuur op de Duitsers in Oostelbeers. Aan de Langereijt prevelen vader en moeder Van Beers en hun kinderen Frans en Liza schietgebedjes in de provisorische schuilkelder achter hun huis. Als even verderop een hoop opgestapeld hout door de beschietingen in brand vliegt, dringt de rook door tot in de schuilkelder. Er zit niks anders op: snel naar buiten!

Vader Van Beers grijpt zijn zoon Frans en dochter Liza en zet het op een lopen. Dan slaat het noodlot toe.  Al na enkele meters wordt Liza uit de arm van haar vader geschoten door een granaatscherf.  Vader van Beers kruipt met zijn zoon Frans verder door een sloot. Moeder Van Beers raapt Liza nog op, maar moet haar vanwege de hevige beschietingen loslaten.  Ze hoort nog hoe haar dochter een laatste snik geeft.  Elisabeth Catharina Maria van Beers, roepnaam Liza, sterft op achtjarige leeftijd. 

Beste mensen,

Ieder jaar kiest het Nationaal Comité 4 en 5 mei een thema voor de Nationale Herdenking. Dit jaar is dat: de geschiedenis begrijpen. Kúnnen we dat eigenlijk wel: de geschiedenis begrijpen? Want wat valt er te snappen aan de dood van een kind van acht door oorlogsgeweld? 

Een oorlog valt niet te begrijpen. Wat wél te begrijpen valt, is hoe een oorlog ontstaat.  Oorlogen komen niet uit de lucht vallen.

Aan een oorlog gaat altijd een periode van oplopende spanning vooraf:

• Een crisis bijvoorbeeld.
• Het aanwijzen van een zondebok, die wordt getreiterd, uitgesloten, vervolgd en vermoord.
• De concentratie van de macht.
• Het monddood maken van de vrije pers en andersdenkenden.
• En: de geleidelijke afbrokkeling van morele waarden. 

Wat we moeten leren van de Tweede Wereldoorlog is dat we eerder moeten opstaan en moeten zeggen: tot hier en niet verder. 

Dus opstaan

• Als de democratie wordt bedreigd.
• Als protesten ontaarden in geweld.
• Als hulpdiensten worden belaagd.
• Als rechters en bestuurders worden bedreigd.
• Als de pers wordt gemuilkorfd.
• Als mensen of groepen tot zondebok worden bestempeld.

Laten we klein beginnen. Bijvoorbeeld door ons te verzetten als anderen laatdunkend praten over medeburgers met een andere huidskleur, een ander geloof of een andere seksuele geaardheid. 

Door op te komen voor democratische waarden en mensenrechten – en niet te zwijgen als het spannend wordt.  Als we één ding is dat we moeten begrijpen van de Tweede Wereldoorlog en van de talloze conflicten die er nu spelen, dan is het dat ze niet verdwijnen door erover te zwijgen en weg te kijken. 

Trek een streep. Spreek je uit.

Dank u wel. ”