Erfgoedbrief Oirschot 12 - september 2021

Terugblik Open Monumentendag 2021

In het weekend van 11 en 12 september was het Open Monumentendag, hét jaarlijkse evenement met volop aandacht voor monumenten en cultureel erfgoed. In Oirschot werd het voor de 35e keer georganiseerd door het Comité Open Monumentendag, in samenwerking met Visit Oirschot, gemeente Oirschot, het Museum de Vier Quartieren en de andere erfgoedorganisaties van Oirschot. Het monumentenweekend was een succes mede dankzij de inzet van vele vrijwilligers. Theo Cruijff, voorzitter van het Comité Open Monumentendag, is tevreden: “Ondanks dat we ook dit jaar te maken hebben met coronabeperkingen is er een mooi aantal bezoekers naar Oirschot gekomen, speciaal voor onze monumenten.”

erfgoedbrief 12


Onthulling Monumentenschildje

Een betere zichtbaarheid van onze monumenten, daar mag best even aandacht voor zijn. Het monumentenschildje wordt officieel onthuld door onze wethouder Piet Machielsen op zaterdag 11 september om 16.00 uur. Waar precies wordt later bekend gemaakt. We nodigen u uit om hierbij aanwezig te zijn. De gekozen dag voor de onthulling is niet zomaar, 11 september is de eerste dag in het Open Monumentenweekend.
Opening Groot Bijstervelt

Een groot aantal bezoekers kwam voor het voormalige kloostercomplex Groot Bijstervelt. Velen uit Oirschot hebben herinneringen aan de tijd dat hier de paters Montfortanen woonden en werkten. Het complex kreeg mede met financiële ondersteuning van de gemeente een nieuw leven. Het hoofdgebouw is verbouwd tot een woonzorgcentrum, de kapel is gerestaureerd en open voor publiek. Met een nieuwe invulling kreeg dit bijzondere erfgoedcomplex een toekomst. Een mooi voorbeeld van behoud door ontwikkeling.

Op zaterdag werd het complex officieel geopend door onze burgemeester Judith Keijzers-Verschelling samen met eigenaar Ton van Veen. Bij deze gelegenheid bood de burgemeester de huidige eigenaar het monumentenschildje aan. Het monumentenschildje wordt geplaatst bij de ingang van de voormalige kloosterkapel, een gemeentelijk monument. Ook de ernaast gelegen kloostertuin is een gemeentelijk monument. Op zondag was het woonzorgcomplex van binnen te bezichtigen, wat circa 2000 bezoekers trok. Ook de officiële opening van Open Monumentendag was op Groot Bijstervelt georganiseerd. Daar sprak onder andere Kees-Jan Dosker, directeur van het Nationaal Restauratiefonds, dat ook in Oirschot financiële relaties heeft met eigenaren van monumenten.

Onthulling monumentenschildje

Tijdens Open Monumentendag onthulde wethouder Piet Machielsen op het adres Bestseweg 39 het monumentenschildje. Op dit adres staat het huis met de “Mondriaankleurtjes”. Dit pand werd gebouwd in 1935 en is een voorbeeld van jonge bouwkunst. Dankzij het monumentenschildje is dit gebouw voortaan als monument beter herkenbaar. Met het monumentenschildje maken we samen de gemeentelijke monumenten beter zichtbaar. Voor wie een gemeentelijk monument heeft en het monumentenschildje nog niet heeft: het gratis monumentenschildje kan nog steeds bij het gemeentehuis afgehaald worden.

Museum de Vier Quartieren

Ook voor het museum was er tijdens Open Monumentendag veel belangstelling. “Echt fantastisch dat het publiek de weg naar het museum weer weet te vinden, nadat we zo lang dicht moesten zijn vanwege overheidsmaatregelen. We waren onderdeel van een culturele fietsroute en er waren miniconcertjes geïnspireerd op het schilderij ‘De Sterrennacht’ van Vincent van Gogh”, zegt museummanager Lilian Calame wanneer ze terugkijkt op het evenement.

Open Monumentendag 2022

Als het aan Theo Cruijff ligt, worden er volgend jaar nieuwe elementen toegevoegd aan Open Monumentendag: “We trekken het breder: niet alleen stenen monumenten, maar ook monumentale tuinen, mobiel erfgoed, immaterieel erfgoed, etc.”. De volgende Open Monumentendag is op 10 en 11 september 2022. Een weekend om alvast in de agenda te noteren.

Erfgoedbrief Oirschot 11 - augustus 2021

Actie Monumentenschildje

We schreven er al eerder over. Onze actie om aan eigenaren van een gemeentelijk monument een gratis monumentenschildje aan te bieden. Eindelijk was het zover, vanaf eind juli mochten de monumentenschildjes opgehaald worden in het gemeentehuis. Vrijwilligers van onze erfgoedorganisaties hielpen desgewenst bij de montage van het monumentenschildje aan de gevel van het monument. Op steeds meer plekken kunt u de monumentenschildjes tegenkomen. En dat is ook de bedoeling. Met zo’n bordje maken we samen onze monumenten beter herkenbaar! Oirschot onderstreept hiermee de eigen identiteit als erfgoeddorp.

erfgoedbrief 11

 

Onthulling Monumentenschildje

Een betere zichtbaarheid van onze monumenten, daar mag best even aandacht voor zijn. Het monumentenschildje wordt officieel onthuld door onze wethouder Piet Machielsen op zaterdag 11 september om 16.00 uur. Waar precies wordt later bekend gemaakt. We nodigen u uit om hierbij aanwezig te zijn. De gekozen dag voor de onthulling is niet zomaar, 11 september is de eerste dag in het Open Monumentenweekend.

Open Monumentenweekend 11 en 12 september

Het Comité Open Monumentendag werkt samen met de Oirschotse erfgoedorganisaties, Visit Oirschot en de gemeente aan een mooi programma op 11 en 12 september. Was er in voorgaande jaren sprake van één monumentendag – meestal op zondag - dit jaar is er het héle weekend wat te doen rondom monumenten.

Dat is nieuw. Behalve een aantal monumenten in Oirschot-dorp doen ook andere erfgoedlocaties buiten het centrum van Oirschot mee. Twee mooie voorbeelden van ons religieuze erfgoed zijn tijdens het Open Monumentenweekend te bezichtigen. In de voormalige Bernadettekerk in Spoordonk is nu het Dorpshuis Hart van Spoordonk gevestigd. Het hele weekend is er open dag. Ook het tot woonzorgcentrum herbestemde kloostercomplex Groot Bijstervelt doet mee. Daar is op zaterdag 11 september om 14.00 uur de opening van Open Monumentendagen / Brabants Erfgoedweekend. Er zijn nog meer activiteiten gepland. Houd de berichtgeving in de gaten.

Van Open Monumentendag naar Brabants Erfgoedweekend

De komende jaren zal de Open Monumentendag verder doorontwikkelen. Daarbij zullen niet alleen monumentale gebouwen, maar ook bijvoorbeeld tuinen, industrieel erfgoed en andere vormen van erfgoed in het zonnetje gezet worden. De Open Monumentendag wordt verbreed naar een Brabants Erfgoedweekend.

Erfgoedliefhebbers opgelet: bijzonder carillonconcert

Het carillon in de basiliek, dat is ook erfgoed. Op 11 september van 16.00 tot 17.00 uur geeft onze beiaardier samen met een accordeonist een bijzonder concert. U bent welkom in tuin van de pastorie aan de Nieuwstraat 17 om te komen luisteren. Uiteraard worden hier de dan geldende coronamaatregelen gehanteerd. De klanken van carillon en accordeon waaieren vanuit de toren van de Sint Petrus basiliek uit over heel Oirschot. Komt u ook de Open Monumentendagen bezoeken?

Erfgoedbrief Oirschot 10 - juli 2021

Erfgoedcommissie: voor behoud en ontwikkeling van erfgoed

Oirschot koestert haar monumenten. Naast de prachtige natuur en landschappen zijn er maar liefst 188 rijks- en 145 gemeentelijke monumenten. Ook heeft de gemeente twee - vanwege hun unieke cultuurhistorische waarden - door het Rijk aangewezen beschermde dorpsgezichten: het dorpscentrum van Oirschot en De Bollen. Zowel zichtbaar, maar ook achter de schermen werkt gemeente Oirschot aan het behoud en de ontwikkeling van het erfgoed. In deze Erfgoedbrief staat het werk van de Erfgoedcommissie centraal.

kastenwand


Wat is de Erfgoedcommissie?

Om burgemeester en wethouders deskundig en onafhankelijk te adviseren heeft Oirschot de Erfgoedcommissie aangesteld. De Erfgoedcommissie adviseert de gemeente en de inwoners over alles wat direct of indirect met erfgoedzorg en erfgoedbeleid te maken heeft. Zij kijkt onder meer naar vergunningen voor de verbouw of sloop van panden, over plaatsing van panden op de monumentenlijst en over restauratiesubsidies.

In onze Erfgoedcommissie zitten vakinhoudelijke experts, zoals restauratie-architecten, bouwhistorici en erfgoedspecialisten. Extra lokale deskundigheid wordt ingebracht door vertegenwoordigers van de Stichting Behoud Erfgoed Oirschot en van de heemkundige verenigingen in Oirschot en de Beerzen. Zij zijn als toehoorders met advies-, maar zonder stemrecht bij de vergaderingen aanwezig.

Wat doet de Erfgoedcommissie?

Naast de wettelijke en verplichte taak van het adviseren over omgevingsplannen (bouwvergunningen) voor monumenten, doen zij meer. Eén of meerdere leden van de Erfgoedcommissie sluiten bij grootschalige restauratieprojecten vaak al vroeg aan in de begeleidingsgroep. Dit zorgt ervoor dat kwaliteitsborging gegarandeerd is en dat eventuele knelpunten omzeild of opgelost worden. Bij vragen die zich voordoen kan direct de juiste expert ingeschakeld worden. Een voorbeeld waar zo’n begeleidingsgroep aan werkt is de verbouwing van de boerderij aan de Pallande in Oirschot. Dit rijksmonument is zowel aan de buitenkant als de binnenkant heel bijzonder. Hoe dit gaat kunt u lezen in het artikel “De waardevolle buitenplee” in het tijdschrift van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, zie: https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2021/01/01/tijdschrift-rijksdienst-voor-het-cultureel-erfgoed-nr.-2-van-2021.

Zijn vergaderingen openbaar toegankelijk?

Ja, u bent van harte welkom bij de vergaderingen van de commissie. De vergaderingen zijn openbaar toegankelijk. Formeel geldt dit voor de aanvragen omgevingsvergunning (bouwvergunning). Ontwikkelingen en plannen die in een vroegtijdig stadium worden besproken, bijvoorbeeld of deze haalbaar zijn, zijn in principe niet openbaar. Als deze worden besproken met initiatiefnemers wordt hen de vraag gesteld of zij bezwaar hebben tegen de aanwezigheid van niet-belanghebbenden. Zo niet, dan bent u welkom om te blijven luisteren. Zijn er wel bezwaren dan wordt het initiatief zonder andere bezoekers besproken.

Hoe vaak vergadert de Monumentencommissie?

De commissie komt één keer in de vier weken bijeen. Dan worden ingebrachte plannen volgens een van te voren vastgestelde agenda besproken. Vanaf het najaar 2021 (13 oktober) vergadert de Monumentencommissie elke vier weken op woensdagochtend in het gemeentehuis van Oirschot.

Wanneer heeft u te maken met de Erfgoedcommissie?

Als initiatiefnemer, als eigenaar en als ontwerper (architect) van de plannen voor een monument krijgt u te maken met de commissie. De commissie adviseert vrijwel altijd over uw plannen bij een aanvraag omgevingsvergunning (bouwvergunning). U wordt van harte uitgenodigd eerder contact te zoeken. Het is handig om al in een vroeg stadium de ontwikkelplannen voor te leggen aan de commissie. U weet dan snel wat de gemeente voor u kan doen, waar u aan toe bent, wat er kan en niet kan en wat verder van u verwacht wordt. Dit kan in de vorm van een vooroverleg. Zie voor meer informatie de website van gemeente Oirschot: www.oirschot.nl/monument-verbouwen-herstellen-of-onderhouden.

Erfgoedbrief Oirschot 9 - juni 2021

Hoera! Bijzondere erfgoedlocaties weer open

Nu de coronamaatregelen versoepeld zijn, zijn bijzondere Oirschotse erfgoedlocaties ook weer van binnen te bezoeken. Dat is natuurlijk vooral mogelijk dankzij het enthousiasme en de inzet van ondernemers en vrijwilligers. In deze erfgoedbrief is er ook aandacht voor het groene erfgoed en het Erfgoedplatform.

Erfgoedbrief 9 - Juni 2021.jpg

Nieuwe erfgoedlocatie open voor publiek

Van binnen te bezoeken erfgoedlocaties zijn onder andere de Sint Petrus basiliek in Oirschot www.visitoirschot.nl, het Oude Kerkje in Middelbeers www.oudekerkje.nl/, de Spoordonkse watermolen en molen de Korenaar. Een aantal historische gebouwen kregen een nieuwe functie, zoals de H.Andreas en Antonius van Paduakerk (1934) in Oostelbeers www.kerkoostelbeers.nl, en het voormalige gemeentehuis in Middelbeers www.debeerze.nl.In dit laatste pand is een bijzonder voorbeeld van mobiel erfgoed te zien. Dit is de Daf waarin de burgemeester rondreed. Middelbeers had in 1946 de primeur met de eerste vrouwelijke burgemeester van Nederland, Truus Smulders-Beliën. www.brabantserfgoed.nl De nieuwste te bezoeken bijzondere erfgoedlocatie is het klooster Groot Bijstervelt. Naast het woonzorgcentrum ligt de kapel en de kloostertuin met bijzondere elementen zoals een Calvarieberg en Lourdesgrot. Beide zijn een gemeentelijk monument. De kloostertuin is vrij toegankelijk, het hele kloosterterrein is binnenkort te bezichtigen onder leiding van een gids. www.brasseriemontfort.nl

Museum de Vier Quartieren weer open

Na zes maanden gedwongen sluiting vanwege corona is Museum de Vier Quartieren sinds 5 juni weer open. Eindelijk kunnen bezoekers weer genieten van de nieuwe expositie ‘Het oog van Vincent’ waarin je het leven van een Oirschotse boerenfamilie kunt beleven met Vincent van Gogh als gids. Kom langs en geniet van deze Oirschotse parel, gelegen achter de basiliek. www.museumdevierquartieren.nl
Gemeente Oirschot maakt deel uit van het Van Gogh Nationaal Park, een samenwerkingsverband gericht op landschapsontwikkeling, waarbij erfgoed een belangrijk onderdeel is, www.oirschot.nl

Groen erfgoed: bomenwandeling Oirschot

Individuele bomen zijn een waardevol onderdeel van het groene erfgoed. Gemeente Oirschot heeft een lijst van beschermde houtopstanden. IVN Natuureducatie Oirschot publiceerde onlangs een wandeling langs markante historische bomen in het centrum van Oirschot. De bomenwandeling is verkrijgbaar bij Visit Oirschot in het Oude Raadhuis in Oirschot. 

Erfgoedplatform

In de Erfgoedbrief van februari berichtten we u over de start van het Erfgoedplatform. Daarin werken Oirschotse erfgoedorganisaties samen om het Oirschots erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken. In het kader van het Brabants Jaar van het Kloosterleven is een wandeling ontwikkeld en bereiden we presentaties voor. Ook is de organisatie van Open Monumentendag gestart. Daarnaast houden we een inventarisatie van beschikbare materialen en middelen voor bijvoorbeeld tentoonstellingen en lezingen. Samen bereik je meer dan alleen! 

Erfgoedbrief Oirschot 8 - mei 2021

 

Erfgoed zien en beleven

Oirschot is rijk aan erfgoed. Beleefbaar en zichtbaar maken van erfgoed is één van de aandachtspunten waar we aan werken. Met de nieuwe langzaamverkeersbrug over het kanaal is een indrukwekkend verhaal beleefbaar gemaakt. Met Ons Kloosterpad sluit Oirschot aan op een lange-afstandwandeling langs Brabantse kloosters. Ondertussen zijn de eerste resultaten van de archeologische opgraving op het nieuwbouwterrein Ekerschot-Noord bekend.

Stönner-Meijwaardbrug

Met de herdenking en viering van 4 en 5 mei nog vers in het geheugen, is het goed om bij een bijzondere plek in Oirschot stil te staan. De nieuwe fiets- en voetgangersbrug over het Wilhelminakanaal is een plek waar de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog beleefbaar is gemaakt. In 1944 was het kanaal de frontlinie. Bruggen werden opgeblazen en in hevige gevechten vielen slachtoffers. Om de herinnering aan deze strijd levend te houden is de brug genoemd naar de twee Nederlandse militairen die hier destijds gesneuveld zijn: Rinus Stönner en Willem Meijwaard. Een informatiepaneel vertelt over de geschiedenis. De vorm van de brug verwijst naar de verderop gelegen Miekoeksebrug. Een brug die kort na de oorlog een andere verwoeste brug verving.

Film van opening brug terug te zien 

De opening van de nieuwe brug heeft digitaal plaatsgevonden in het kader van de Landschapstriënnale (zie Erfgoedbrief Oirschot 7). Een film in het kader van de opening, waarbij familieleden van de omgekomen militairen een rol hebben, kunt u terugzien via: www.oirschot.nl/opening-loopgraaf-brug.

Ons Kloosterpad maakt religieus erfgoed beleefbaar

In de Erfgoedbrieven 4 en 6 informeerden we u over het Jaar van het Brabantse Kloosterleven. Inmiddels is het “Bindboek” verschenen met informatie over de deelnemende kloosters én routekaartjes voor de lange-afstandswandeling. Het Bindboek is verkrijgbaar bij Visit Oirschot in het Oude Raadhuis in Oirschot. Zodra het weer kan biedt Visit Oirschot een kloosterwandeling aan onder leiding van een gids.

Archeologische opgraving Ekerschot-Noord

Voorafgaand aan de nieuwbouw in Ekerschot-Noord voert ADC ArcheoProjecten in opdracht van de ontwikkelaar archeologisch onderzoek uit. Vorig jaar bleek uit een verkennend en inventariserend onderzoek dat er in de grond van het plangebied oude bewoningsresten zitten. Deze resten worden in twee fasen nader onderzocht. De eerste fase is in april uitgevoerd.

Sporen van duizenden jaren bewoning

Aan de Peperstraat zijn resten van een boerenerf van 500 jaar oud aangetroffen. Die bestaan uit enkele greppels, een waterput en de funderingen van een boerderij en bijgebouwen. De inhoud van de waterput heeft een schat aan informatie opgeleverd. In de waterput zijn delen van de huisraad aangetroffen (zie foto), maar ook resten die op de zandgrond normaliter niet bewaard blijven, zoals een fragment van een leren schoen, slachtafval van runderen, walnoten, eikels en een houten heft. Interessant zijn ook enkele bakstenen en leistenen. Er zijn geen aanwijzingen dat er een bakstenen boerderij gestaan heeft, maar mogelijk had de boerderij wel een schouw van baksteen. Ook zijn resten uit de prehistorie aangetroffen: funderingen van een gebouw en wat scherven van de kookpotten en voorraadpotten uit die tijd. Deze tonen aan dat het terrein 3.000 jaar geleden al bewoond was! Eind 2021 vindt de tweede en laatste fase plaats van de archeologische opgravingen op het nieuwbouwterrein.  

Erfgoedbrief Oirschot 7 - april 2021

Erfgoedbrief 7

 

Landschappelijk erfgoed belangrijk voor Oirschot

Erfgoed is veelomvattend. Ook historische landschappen zijn erfgoed. Daar heeft Oirschot er veel van. Gemeente Oirschot werkt mee aan initiatieven om de discussie over de toekomst van het landschap te organiseren én realiseert bijzondere beleefbaarheidsplekken in het landschap. Om meer te begrijpen van het landschap, ook in historische context, wordt archeologisch onderzoek gedaan.

Oirschotse activiteiten tijdens de Landschapstriënnale

Oirschot doet mee aan de Landschapstriënnale. Dit is een landschapsfestival dat eens in de drie jaar georganiseerd wordt, telkens op een andere plaats. Dit keer in Brabant in het Van Gogh Nationaal Park. Het thema is High Green – Innovating the Landscape. Doel van het festival is om een brede discussie over de toekomst van het landschap te realiseren, waaraan iedereen mee kan doen. Het festival duurt een maand en is in de vorm van tien verschillende “Landschapslaboratoria” georganiseerd. In deze laboratoria staan concrete landschappelijke uitdagingen centraal, zoals de omgang met klimaatverandering, hoe verder met de landbouw etc. In het weekend van 23-25 april organiseert gemeente Oirschot samen met gemeente Eindhoven, Brabants landschap en de vereniging Deltametropool het laboratorium High Tech - High Green. Kijk voor meer informatie in het nieuwsbericht over de Landschapstriënnale of op www.higtechhighgreen.nl.

Groene Corridor en Oirschots erfgoed

Op de hierboven genoemde website kan iedereen kunst en belevenisroutes ontdekken. Oirschot laat hier verschillende erfgoedplekken zien, die uitnodigen voor een individuele ontdekkingstocht. Oirschot is als het ware een toegangspoort voor het Van Gogh Nationaal Park. Oirschot presenteert zich hier als een Landschap van Bezinning, een gebied waar je kunt onthaasten en tot rust kunt komen. De beleving van erfgoed met zijn verhalen biedt daarbij een mogelijkheid om het omliggende landschap op een andere manier te ervaren.  

Loopgraaf voor de Vrede

In het kader van beleefbaar maken van landschap heeft landschapsontwerper Marco Vermeulen een ‘landschapsobservatorium’ ontworpen op de Oirschotse heide, met de titel ‘Loopgraaf voor de Vrede’. Dit land-art kunstwerk heeft van bovenaf gezien de vorm van een vredesteken. Op vrijdagmiddag 23 april kunt u digitaal aanwezig zijn bij een gesprek over de Groene Corridor, waarin ook de Loopgraaf van de Vrede gepresenteerd én geopend wordt. Aanmelden voor deelname kan via: www.hightechhighgreen.nl. Het kunstwerk biedt een verrassende blik op het militaire oefenterrein. Tegelijkertijd geeft een bezoek aan het kunstwerk letterlijk een kijkje in de bodemopbouw van de heide. Het kunstwerk past goed bij het Oirschotse militaire erfgoed en het concept Landschap van Bezinning. Zie ook: www.groenecorridor.nl.

Archeologisch onderzoek in Ekerschot-Noord

Begin deze maand startte een archeologisch onderzoek naar het oude landschap en mogelijk aanwezige bewoningssporen op historische akkercomplexen, op de plek waar de nieuwbouwwijk Ekerschot-Noord gerealiseerd wordt. Voor meer informatie over het archeologische onderzoek zie: www.oirschot.nl/woningbouw.

Erfgoedbrief Oirschot 6 - maart 2021

 

Religieus erfgoed belangrijk voor Oirschot

Twee initiatieven dragen bij aan het ‘beleefbaar’ maken van ons religieuze erfgoed. Momenteel wordt hard gewerkt aan de voorbereiding van de ontwikkeling van de Oude Toren in Oostelbeers en aan de Oirschotse invulling van het Jaar van het Brabantse Kloosterleven.

Oude Toren

De eenzame toren in Oostelbeers is één van de meest markante rijksmonumenten in Oirschot. Het is een restant van een vroegere kerk. Het herinnert aan het dorp dat hier ooit lag, verlaten en verderop opnieuw opgebouwd werd. Voor de toren is een belevingsconcept ontwikkeld. Om bezoekers het omliggende landschap te laten ervaren, bouwen we de Oude Toren om tot periscoop. Bezoekers kunnen hierdoor de binnenkant van de toren en het omliggende landschap observeren. Ook willen we dat het gebied straks zoveel mogelijk lijkt op hoe het vroeger in de Middeleeuwen was. Voor zover het kan, brengen we de contouren van de verdwenen kerk terug. Maar voor het zover is, wordt eerst de toren gerestaureerd. De werkzaamheden starten deze zomer.

Oirschotse activiteiten in het Jaar van het Brabantse Kloosterleven

In de Erfgoedbrief van januari informeerden we u over het Jaar van het Brabantse Kloosterleven. Dit initiatief van de provincie Noord-Brabant maakt het erfgoed van Brabantse kloosters beleefbaar, ook in Oirschot. Klooster Nazareth is opgenomen in Ons Kloosterpad, de 330 kilometer lange afstandswandeling langs verschillende kloosters. Er komt een informatiebord bij het klooster. Een routegidsje voor een individuele kloosterwandeling is binnenkort te koop bij Visit Oirschot en het Museum De Vier Quartieren.

Nieuw: Oirschotse kloosterwandeling met een gids

Maar er is meer in de maak. Visit Oirschot, Museum de Vier Quartieren en Heemkundekring de Heerlijkheid Oirschot werken samen aan de ontwikkeling van een kloosterwandeling in kleine groepen onder leiding van een gids. Vanaf 1 april is informatie over reserveren en kosten van de wandeling te vinden op de website van Visit Oirschot en van de Heemkundekring de Heerlijkheid Oirschot. Uiteraard is het afhankelijk van de coronamaatregelen of deze wandeling aangeboden wordt. De wandeling blijft in ieder geval ook na het Kloosterjaar een mogelijkheid om met het religieuze erfgoed van Oirschot kennis te kunnen maken. Behalve de wandeling met gids is in het kader van het Kloosterjaar ook een expositie in het oude Raadhuis en Museum de Vier Quartieren in voorbereiding. Daarbij kunnen we uw hulp goed gebruiken.

Doe mee met de expositie van het Brabants Kloosterleven

Het doel van de expositie is om aan een breed publiek de interactie te laten zien tussen de Oirschotse samenleving en de kloosters. Denk hierbij aan de rol die kloosters hadden in het onderwijs, de zorg en hoe de Oirschotse bevolking allerlei diensten en ondersteuning aan de kloosters verleenden. De werkgroep die de expositie voorbereidt is op zoek naar verhalen, voorwerpen, foto’s en herinneringen die met het thema kloostersamenleving te maken hebben. Daarom een oproep aan u: heeft u materiaal of een verhaal dat te maken heeft met kloosters, wilt u dit dan delen met de werkgroep? Stuur een mail naar secretariaat@deheerlijkheidoirschot.nl of bel naar Han Smits via 06 53 12 53 96. De expositie is vanaf 1 mei te zien. Uiteraard alleen wanneer de coronamaatregelen dit toelaten. Meer over de expositie leest u op de websites van de betrokken organisaties: www.museumdevierquartieren.nl, www.visitoirschot.nl en www.deheerlijkheidoirschot.nl.

Erfgoedbrief Oirschot 5 - februari 2021

Erfgoedbrief 5

 

Uitstel actie monumentenschildjes

In Erfgoedbrief 3 kondigden we de start van de actie monumentenschildjes aan. Met deze actie kunnen eigenaren van gemeentelijke monumenten een gratis monumentenschildje ophalen in het gemeentehuis. De schildjes zijn inmiddels in Oirschot gearriveerd en liggen klaar. Door de huidige coronamaatregelen is een bezoek aan het gemeentehuis alleen voor strikt noodzakelijke gevallen mogelijk. Daar valt het afhalen van een monumentenschildje niet onder. Monumenteneigenaren ontvangen een brief zodra afhalen mogelijk is. Nog even geduld dus.

Start Erfgoedplatform

Oirschot kent veel organisaties die zich allemaal op hun eigen wijze en op verschillende terreinen inzetten voor het Oirschotse erfgoed. Denk aan de heemkundekringen, de musea en een groot aantal stichtingen. Deze organisaties werken onder andere aan het behoud en beheer van monumentale panden, bestudering van bijzondere voorwerpen of tradities, de uitgave van publicaties of de organisatie van de Open Monumentendag. Samen bundelen we onze krachten in het Erfgoedplatform dat deze maand van start gaat. In het Erfgoedplatform overleggen we met de organisaties, Visit Oirschot en Museum de Vier Quartieren hoe we gezamenlijk het Oirschotse erfgoed zichtbaar en beleefbaar kunnen maken. Zowel voor onze eigen inwoners als bezoekers van buiten. Met uitwisseling van kennis en de inzet van vrijwilligers en materiaal vertellen we samen het verhaal van Oirschot. We houden u op de hoogte in de volgende Ergoedbrieven.

Van Gogh in Museum de Vier Quartieren

Eén van de erfgoedorganisaties is Museum de Vier Quartieren, gevestigd in het 16e eeuwse kapittelhuis aan de Sint Odulphusstraat achter de basiliek. Hier woonden vroeger kanunniken: geestelijken die gezamenlijk een kapittel vormden. Zij verzorgden gebedsdiensten in de kerk en onderwijs. Het museum laat door de ogen van Vincent van Gogh zien hoe een Oirschotse boerenfamilie leefde in die tijd. Daarbij is een verbinding gemaakt tussen de schilderijen en tekeningen van Van Gogh en de voorwerpen uit de collecties van het museum. Omdat een fysiek bezoek aan het museum nu niet mogelijk is, kunt u binnenkort de hoogtepunten van de tentoonstelling digitaal bezichtigen en is er Engelstalige informatie beschikbaar. Kent u het museum nog niet? Maak kennis via een bezoek aan de website www.museumdevierquartieren.nl. Of loop tijdens een wandeling door het centrum van Oirschot eens langs het museumgebouw en geniet van de schoonheid van dit rijksmonument!

Erfgoedbrief Oirschot 4 - januari 2021

Erfgoedbrief 4

 

Religieus erfgoed in Oirschot

Een belangrijk onderdeel van ons erfgoed is het religieuze erfgoed. Het eerste opvallende monument is natuurlijk de Sint-Petrusbasiliek. De toren steekt hoog de lucht in en is van veraf te zien. Ook andere torens vallen op, zoals die van het klooster Nazareth aan de Koestraat. Behalve een fraai gebouw is een klooster een bron van rijke verhalen en van geestelijk erfgoed.

Jaar van het Brabantse Kloosterleven 2021

Dit jaar staan kloosters volop in de schijnwerpers. 2021 is uitgeroepen tot het Jaar van het Brabantse Kloosterleven. De directe aanleiding zijn vier jubilerende kloostergemeenschappen die in 2021 hun eeuwenlange bestaan in Brabant vieren. Al in de vroege middeleeuwen werden in Brabant kloosters opgericht. Vooral in de twintigste eeuw kwam het kloosterleven tot volle bloei. Op 10 februari wordt het jaar van het Brabantse kloosterleven geopend.

Klooster Nazareth Oirschot

Op veel plekken is deze geschiedenis nog zichtbaar. Zo ook in Oirschot. Klooster Nazareth wordt momenteel nog bewoond door 25 zusters. De geschiedenis van het klooster begon in 1623 in Belgisch Limburg. Een jonge vrouw, Johanna Neerinck, richtte daar een klooster op met de Franciscaanse spiritualiteit als leidraad. Diverse kloosters sloten zich bij haar aan, onder andere een klooster in Weert. Zusters uit dit klooster vluchtten in 1797 naar Oirschot en noemden zich vanaf dat moment Franciscanessen van Oirschot. Leven met aandacht heeft voor hen altijd hoog in het vaandel gestaan. Aandacht voor armen, zorg en onderwijs. Kloosterlingen werken en leven vanuit waarden en overtuigingen zoals samenwerken, duurzaamheid en barmhartigheid. Die waarden en overtuigingen zijn nog steeds betekenisvol en verdienen het om doorverteld te worden. Ze maken deel uit van de Brabantse en Oirschotse identiteit. Meer informatie vindt u op www.franciscanessenvanoirschot.nl/#geestelijk-erfgoed.

Oirschots klooster onderdeel van Ons Kloosterpad

Speciaal voor het Kloosterjaar is een 330 kilometer lang wandelpad samengesteld, langs 40 kloosters. ‘Ons Kloosterpad’ bestaat uit vijftien etappes. Klooster Nazareth is één van de vijftien vertrek- en aankomstkloosters. In het voorjaar komt een informatiepaneel voor het klooster te staan en verschijnt er een wandelgids met korte routes, te koop bij Visit Oirschot in het Oude Raadhuis. Door het Kloosterpad te lopen, leren wandelaars de verhalen van het Brabantse kloosterleven kennen. Het pad kan gelopen worden door recreatieve of langeafstandswandelaars: door mensen op zoek naar reflectie, ter voorbereiding van een pelgrimage of als fijne wandeling omringd door natuur en cultuur. Elk klooster heeft wat anders te bieden. Sommige kloosters werken aan bijzondere tentoonstellingen, in andere kunt u straks overnachten of lunchen volgens de regels van de kloosterlingen. Achtergrondinformatie over de deelnemende kloosters is te lezen in het Bindboek. Daarnaast is er een icoon gemaakt voor elk klooster. Deze iconen kunnen pelgrims/wandelaars verzamelen op hun kloosterweg door het Brabantse land. Het kloosterjaar is nog volop in ontwikkeling. Binnenkort komen we in de Erfgoedbrief terug met meer nieuws en activiteiten. Meer informatie vindt u op www.brabantskloosterleven.nl/het-kloosterpad.

Erfgoedbrief Oirschot 3 - december 2020

foto muur Oirschot


Oirschot vol met monumenten

Met 187 rijksmonumenten, 145 gemeentelijke monumenten, twee beschermde dorpsgezichten en zes archeologische rijksmonumenten is Oirschot een echt monumentendorp. Opvallende monumenten zijn bijvoorbeeld onze prachtige kloosters en kerken, die met hun torens, herkenningstekens in het landschap zijn.

Bijzondere gerestaureerde muur

Niet alleen de kerken, kloosters en torens verwijzen naar ons religieuze erfgoed. In Oirschot staat bij het pleintje aan de Nieuwstraat/Gasthuisstraat een muur met een bijzonder verhaal. Het is een restant van wat ooit een schuurkerk was. De muur is een gemeentelijk monument. De eigenaren restaureerden de muur onlangs met veel gevoel voor historie. Het resultaat is prachtig! We nodigen u uit om er eens langs te lopen. De restauratie kwam mede tot stand met een subsidie van de gemeente.

Subsidie voor gemeentelijke monumenten

We ondersteunen ook in 2021 eigenaren van gemeentelijke monumenten bij het onderhoud en herstel van hun monument. Vanaf 1 februari tot en met 30 april 2021 kunnen eigenaren van een gemeentelijk monument een subsidieaanvraag indienen, zie voor meer informatie: www.oirschot.nl/monument-financiele-regelingen.

Actie monumentenschildje

We zijn trots op onze monumenten en willen de herkenbaarheid van onze monumenten vergroten. Daarom zijn we samen met de erfgoedorganisaties de actie monumentenschildje gestart. Dit houdt in dat we aan eigenaren van onze gemeentelijke monumenten kosteloos een monumentenschildje aanbieden. Door dit bordje op een goed zichtbare plaats aan de (voor)gevel te plaatsen weet iedereen dat het om een bijzonder gebouw gaat. De eerste monumentenschildjes zullen naar verwachting in februari 2021 geplaatst worden. Zie voor meer informatie over het monumentenbordje: www.anwb.nl/eropuit/monumentenborden.

Boek Jonge Monumenten

Oirschot heeft ook zeventien gemeentelijke monumenten uit de periode 1920-1965. Benieuwd om welke gebouwen het gaat? Begin december verscheen een nieuw boek van de Stichting Behoud Erfgoed Oirschot over deze jonge monumenten, voor meer informatie: www.sbeo.nl.

Erfgoedbrief Oirschot 2 - november 2020

 

Erfgoedbrief Oirschot 2 - november 2020

 

November maand van tradities

Inmiddels is het november, de start van een tijd met winterfeesten en speciale gedenkdagen. Denk aan Allerheiligen (1 november), Allerzielen (2 november), Sint Hubertusviering (3 november) en Sint Maarten (11 november). Ook deze feesten – vaak met een religieuze oorsprong - en de tradities die erbij horen zijn erfgoed. Dit immateriële erfgoed wordt steeds opnieuw vormgegeven in samenhang met maatschappelijke veranderingen en van generatie op generatie doorgegeven. Dit jaar is wegens Corona natuurlijk alles anders en kunnen veel feesten helaas niet of slechts gedeeltelijk gevierd worden zoals we gewend zijn.

De Beerse Strijkster

Ook volksverhalen horen bij het immateriële erfgoed. Verhalen over bijzondere gebeurtenissen, plekken en personen die bij streekbewoners een brede bekendheid genieten en mondeling overgedragen worden. Zo’n verhaal is dat van een vrouw uit Middelbeers. Tijdens een hevige onweersbui was ze in de kerk. De bliksem sloeg in, een andere kerkbezoekster werd gedood. Zij overleefde en ze bleek opeens genezende krachten te hebben. Sindsdien kwamen van heinde en ver mensen naar Middelbeers om bij haar genezing te zoeken.

Kunstroute en boek

Om het verhaal van de “Beerse Strijkster” zichtbaar en beleefbaar te maken is een interactief kunstwerk gemaakt. Het beeld, ontworpen door een Rotterdamse kunstenaar in samenwerking met de heemkundekring den Beerschen Aard, is onlangs op 1 november onthuld. Het nieuwe beeld aan de Molenbroekseweg is onderdeel van een kunstroute door het Dal van de Kleine Beerze. De kunstroute verleidt bewoners en bezoekers om op een andere manier naar het gebied te kijken. Een gebied waar de komende tijd veel gaat veranderen als de Kleine Beerze haar meanders terugkrijgt. Gemeente Oirschot is nauw betrokken bij deze gebiedsontwikkeling. Een project waarbij ook erfgoed aandacht krijgt. Veel informatie over het Dal van de Kleine Beerze is verzameld in een boek met de titel: “Leve de Kleine Beerze! Hoe een Brabantse Laaglandbeek Boer, Burger en Beleid in transitie kan verbinden.” Bezoek de website  www.dalvandekleinebeerze.nl voor meer informatie over de kunstroute en het boek.

Topvondst

Nog een verhaal rond ziekte en genezing speelt zich af in Oirschot. In het centrum op het achterterrein van het voormalige partycentrum Hof van Solms wordt onderzoek uitgevoerd ten behoeve van het bestemmingsplan. Bij de archeologische opgravingen zijn resten gevonden die mogelijk horen bij een gebouw dat hier ooit stond; Huize Vredenburgh. Hier woonde en werkte in de 17e eeuw een beroemde doktersfamilie. Arnold Fey was vanaf 1614 als chirurgijn-barbier in Oirschot werkzaam. Volgens de overlevering zou hij Amalia van Solms, de vrouw van prins Frederik Hendrik van Nassau, behandeld hebben. Uit dankbaarheid voor een voorspoedig herstel betaalde Amalia de dokter goed. Dit bood mogelijkheden om een groot voornaam huis te laten bouwen, het huidige en nog bestaande Hof van Solms. Later werd Huize Vredenburgh afgebroken. Op het bouwterrein zijn begin november twee waterputten gevonden en door archeologen onderzocht. Daarbij kwamen prachtige voorwerpen aan het licht, waaronder een complete schijfkandelaar (zie foto). Dit type was vooral in de 16e en 17e eeuw populair. Was dit misschien de “bureaulamp” waarbij dokter Fey zijn recepten uitschreef? Erfgoed en mooie verhalen, feiten en fictie, het levert spannende combinaties op.

Erfgoedbrief Oirschot 1 - oktober 2020

Erfgoedbrief 1, oktober 2020

 

Bewust is gekozen voor een start in oktober, in de “Maand van de geschiedenis”. Dit is een jaarlijks en landelijk evenement om geschiedenis onder de aandacht te brengen, onder het motto “Ontdek het verleden, begrijp de toekomst”. Het thema voor dit jaar is Oost/West en gaat over wereldreizen en verhalen van ontmoetingen. Zeker nu we volop in de Coronacrisis zitten en reizen en fysieke ontmoetingen tot een minimum beperkt zijn, is dit een actueel en misschien ook wel troostrijk thema.

De Oirschotse geschiedenis

De geschiedenis van Oirschot is wereldgeschiedenis. Niet alleen trokken Oirschotenaren de wereld in, de wereld kwam ook naar Oirschot. Een bijzonder verhaal is dat van de twee Oirschotse jongemannen die in 1848 naar Amerika trokken en daar een nieuwe kijk op meubels kregen. Terug in Oirschot begonnen ze een stoelenfabriek en dat was de aanzet tot de Oirschotse meubelindustrie. Helaas nagenoeg helemaal verdwenen, maar de grote stoel in de Gasthuisstraat, ooit een topattractie van Oirschot, herinnert nog aan deze geschiedenis. Een recenter Oost/West verhaal is dat van de Molukse gezinnen die in de jaren 1950 in Oostelbeers werden opgevangen, nadat Indonesië onafhankelijk was geworden. Wereldreizen maakten ook de vele missionarissen, die vanuit kloosters in Oirschot naar overzeese gebieden trokken. Zoals de Montfortanen uit het klooster Groot-Bijsterveld en de Franciscanessen die naar Brazilië trokken. Ze richtten daar nevenkloosters op en gaven onderwijs. Geschiedenissen die doorverteld mogen worden, zeker nu de kloosters langzamerhand leeg komen te staan en van functie veranderen.

Religieus erfgoed: Kerkenvisie

Oirschot heeft veel religieus erfgoed. De gemeente Oirschot hecht er veel waarde aan om het religieus erfgoed ook voor de toekomst te behouden. Van het ministerie van OCW heeft de gemeente Oirschot een subsidie gekregen om een Kerkenvisie op te stellen. De visie wordt opgesteld in afstemming met de diverse stakeholders, waaronder kerkeigenaren, heemkundeverenigingen, dorpsraden en buurtorganisaties, Visit Oirschot en andere betrokkenen. De Kerkenvisie wordt ingezet voor een inventarisatie van het complete religieuze erfgoed in de gemeente Oirschot. En vooral voor een onderzoek naar een toekomstbestendige instandhouding van de klooster/kerken die nu nog in gebruik zijn voor de eredienst. Is het bijvoorbeeld mogelijk om nevenfuncties in het gebouw te ontwikkelen, zodat het maatschappelijke en financiële draagvlak kan worden versterkt? Verder wordt gekeken naar de kansen van religieus erfgoed als een van de pijlers voor erfgoedtoerisme en naar koppelkansen van religieus erfgoed naar andere beleidsterreinen (o.a. leefbaarheid, duurzaamheid, versterken ruimtelijke kwaliteit). Het project is in september gestart en duurt een jaar. De gemeente Oirschot heeft het Monumentenhuis Brabant gevraagd om de Kerkenvisie op te stellen. Voor meer informatie of vragen kunt u contact opnemen met m.dejong@monumentenhuisbrabant.nl.